علف . و برقرظ كه نوعى از مغيلان بود . و جاء فلان و لم ياتنا بهلة و لا بلة : الهلة من الفرج و البلة من الخير و البلل . بلة ( bellat ) م . ع . بلل بلا و بلة . مر . بل ( ball ) . بلت ( balt ) ا . خ . ع . از اعلام است . بلت ( balt ) م . ع . بلته بلتا ( از باب ضرب ) : بريد آن را . بلت ( balat ) م . ع . بلت بلتا ( از باب سمع و نصر ) : بريده گرديد . و يق بلت اذا انقطع عن الكلام . بلت ( bolat ) ا . ع . گويند مرغى سوزان پر كه اگر يك پر آن بر پرهاى ديگر پرندگان افتد آنها را بسوزاند . بلتاء ( belt ' ) و بلتاة ( balt t ) م . ع . بلتيته بلتاء : بريدم آن را . و كذلك بليتة بلتاة . بلتع ( balta ' ) ص . ع . ماهر و داناى در هر چيزى . بلتعانى ( balta niy ) ص . ع . آنكه بتكلف ظرافت و زيركى نمايد و چيزى از آن نداشته باشد . بلتعة ( baltaat ) ا . ع . زن زبان دراز بسيارگوى . بلتعى ( baltaiy ) ص . ع . زبان‌آور فصيح . و كسى كه زبانش در سخن پيچيده شود . بلتم ( baltam ) ا . ع . مرد عاجز گران زبان . و ا ج . خلق و مردم . بلتيس ( beltis ) ا . پ . داروئى . بلث ( bals ) ا خ . ع . جد سماك بن مخرمة . بلثوق ( bolsuq ) ا . ع . آب گردآمدهء در جائى و يا منبسط شدهء بر زمين . ج : بلاثق ( bal seq ) و بلاثيق . بلج ( balj ) ا خ . ع . نام بتى . و يا از اعلام است . و ص . رجل بلج : مرد گشاده‌رو . و حمام بلج ا خ حمامى است در بصره . بلج ( balj ) م . ع . بلج الباب بلجا ( از باب ضرب ) : گشاد در را . بلج ( balaj ) م . ع . شادمان شدن . و گشاده ابرو شدن ( و الفعل من سمع ) . بلج ( balaj ) ا . ع . گشادگى ابرو . بلج ( boloj ) ج ا . ع . گشادگيهاى مفارق مو . بلجان ( balj n ) ا خ . پ . موضعى در بصره . و دهى در مرو . بلجة ( baljat ) و ( boljat ) ا . ع . سپيدهء صبح . و گشادگى ميان دو ابرو و ص . روشن و منه ليلة القدر بلجة . بلجم ( baljam ) ا . پ . بلغم كه يكى از اخلاط اربعهء متقدمين باشد . بلجمة ( baljamat ) م . ع . بلجم البيطار الدابة : بست آن بيطار پايهاى ستور را به جهت علتى كه در رسيد آن را . بلجيك ( beljik ) ا خ . پ . مر . بلژيك . بلح ( balh ) م . ع . بلح بلحا و بلوحا . مر . بلوح ( boluh ) . بلح ( balah ) ا . ع . غورهء خرما ميان خلال و بسر . بلحة : واحد آن . ج : بلحات ( balah t ) . بلح ( bolah ) ا . ع . كركس كهن و كلان سال . و يا مرغى سوزان پر بزرگتر از كركس كه اگر يك پر آن در پرهاى مرغ ديگر افتد بسوزاند . ج : بلحان ( belh n ) . بلحات ( balah t ) ع . ج بلح ( balah ) و بلحة ( balahat ) . به لحاظ ( be - leh z ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به نظر . و بملاحظه . و برحسب . و بموجب . بلحان ( belh n ) ع . ج بلح ( bolah ) . بلحة ( balahat ) ا . ع . و حدا بلح يعنى يك غورهء خرما . ج : بلحات ( balah t ) . بلحتة ( belhetat ) ا . ع . گياهى كه به روى زمين مانند دايره منبسط مىگردد - گويند غرغرهء آن زلوى ماندهء در حلق را مىكشد . بلحلح ( balahlah ) ا . ع . كاسهء بىتك . بلخ ( balx ) و ( belx ) ص . ع . مرد متكبر و بزرگ‌منش . بلخ ( balox ) درخت هنديان . و طول و درازنا . و ا خ . نام شهرى در خراسان . بلخ ( balax ) ا . ع . بزرگ‌منشى و تكبر . بلخ ( balax ) م . ع . بلخ الرجل بلخا ( از باب سمع ) : تكبر كرد آن مرد و بزرگ منشى نمود . بلخ ( bolx ) ع . ج بليخ ( balix ) . بلخ ( balx ) ا خ . پ . به اين اسم يك جزء از باختريان قديم را مىنامند كه واقع است در جنوب مملكت بخارا و امروز در تصرف اوزبك و تاجيك و جزو افغانستان است . و نيز شهر حاكم‌نشين اين ايالت كه موسوم به خانات بلخ است به اين اسم ناميده مىشود . و اين شهر از رودخانهء دهاز مشروب مىگردد و اكنون داراى 20000 نفر جمعيت است و همان شهرى است كه در قديم باختر ناميده مىشد كه قديم‌ترين و و آبادترين شهرهاى ايران بوده و تا قبل از غلبهء مغول و قتل و نهب ايران اين شهر را قبة الاسلام مىناميدند . و اكنون تاتارها آن را ام القرى مىگويند و در سال 618 هجرى چنگيز اين شهر را تصرف كرده قتل عام نمود و در سال 771 هجرى امير تيمور در اين شهر بسرير حكمرانى متمكن گرديد . بلخاء ( balx ' ) ص . ع . زن گول و احمق . بلختة ( belextat ) ا . ع . درخت كوتاهى كه شاخه‌هاى آن بسطح زمين گسترده مىشوند . بلخچ ( balxac ) و ( balaxac ) ا . پ . زاج سياه .